Nieuws op sociale media wakkert het wantrouwen verder aan

Het vertrouwen in nieuws in Vlaanderen is de afgelopen tien jaar afgenomen, vooral sinds de piek tijdens COVID-19 in 2021. Het vertrouwen in het nieuws dat men zelf raadpleegt, blijft stabiel. Nieuws op sociale media wekt het meeste wantrouwen op, alleen nieuws geraadpleegd via AI-chatbots 'geniet' een even hoog wantrouwen. Internationaal gezien plaatst Vlaanderen zich in de ruime middenmoot, terwijl Wallonië zich eerder onderaan de lijst met West-Europese markten bevindt.

Jaarlijks rapporteren we over het vertrouwen in nieuws. 2026 biedt ons de kans om de evolutie te overschouwen over een periode van 10 jaar. In 2017 gaf om en bij 57% van de Vlamingen aan het nieuws over het algemeen te vertrouwen, dit jaar gaat het om net niet de helft. Deze duidelijke daling van 7 procentpunten vertelt slechts een deel van het verhaal. Zo fluctueerde het vertrouwen sterk tussen 2017 en 2021. Het eerste coronajaar bleek een kantelpunt te zijn: 61% gaf toen aan het nieuws te vertrouwen; het hoogste percentage in de periode 2017-2026. Sindsdien daalt het aandeel Vlamingen dat vertrouwen heeft stelselmatig, met vooral een duidelijke afname in 2023. Het vertrouwen in nieuws dat de Vlaming zelf raadpleegt, kent een gelijkaardige trend, maar minder uitgesproken. Tussen 2017 en 2026 is de daling dan ook verwaarloosbaar (-2pp).

Het Digital News Report differentieert naast vertrouwen in het nieuws in het algemeen en nieuws dat iemand raadpleegt, ook vertrouwen in nieuws op sociale media en nieuws geraadpleegd via zoekmachines. We tekenen een duidelijke daling van 10 procentpunten op tussen 2018 en 2026 voor de laatste vorm. Slechts een kleine groep Vlamingen had in 2018 vertrouwen in nieuws op sociale media (23%), in 2026 geeft zelfs maar 11% aan vertrouwen te hebben in deze vorm van nieuws. Opvallend is dat de groep Vlamingen die aangeeft het nieuws op sociale media te wantrouwen groot is. De helft uit in 2026 een wantrouwen, terwijl voor andere vormen dit telkens over een minderheid gaat. Enkel het vertrouwen en wantrouwen in nieuws via AI-chatbots kent gelijkaardige cijfers (respectievelijk 11% en 53%). In 2026 werd voor de eerste keer gepeild naar het vertrouwen in deze nieuwe manier om nieuws te raadplegen. Belangrijke kanttekening is dat slechts een klein aandeel Vlamingen wekelijks gebruikmaakt van deze weg naar nieuws (5%) (zie ook Key Trend 4).

Om deze cijfers in een internationale context te plaatsen, kijken we over de taalgrens en naar enkele buurlanden. In Wallonië is het aandeel nieuwsgebruikers dat aangeeft het nieuws in het algemeen te vertrouwen een pak lager. Dit jaar geeft 28% aan vertrouwen te hebben. Het vertrouwen van de Belg, wat een gewogen gemiddelde is van dat van Vlaanderen en dat van Wallonië, ligt daardoor relatief laag (39%).

Internationaal gezien bevindt België zich in het brede middensegment. Vlaanderen kan binnen deze groep, bestaande uit vooral andere West-Europese landen, bij de hogere vertrouwenspercentages voorleggen; terwijl we Wallonië terugvinden onderaan deze groep. Kijkend naar onze buurlanden geniet het nieuws in Nederland een relatief hoog vertrouwen (49%). Duitsland houdt doorheen de jaren gelijke tred met België (46%). Een op drie (29%) Franse nieuwsgebruikers heeft vertrouwen in het nieuws en weerspiegelt de vertrouwenscijfers in Wallonië. Het wereldwijde gemiddelde is 37% (gebaseerd op bijna 50 landen over vijf continenten).